Wielka Brytania

Geografia

• Kraje składowe: Anglia, Szkocja, Walia i Irlandia Północna.
• Regiony: Wielka Brytania dzieli się na różnorodne regiony geograficzne i historyczne, takie jak West Country, the Midlands, the North w Anglii, Highlands i Lowlands w Szkocji.
• Podział administracyjny: Anglia podzielona jest na hrabstwa (counties). Walia i Szkocja mają własne, odrębne systemy podziału administracyjnego.
• Ukształtowanie terenu: Zróżnicowane; od nizinnych terenów Anglii, przez pagórkowate obszary Walii, po górzyste tereny Szkocji (z najwyższym szczytem Ben Nevis).
• Klimat: Umiarkowany morski, charakteryzujący się częstymi opadami i stosunkowo niewielkimi wahaniami temperatur w ciągu roku.
• Środowisko: Zróżnicowane ekosystemy, od lasów liściastych po wrzosowiska. Wysoki stopień urbanizacji wpływa na środowisko naturalne.
• Zabytki: Bogactwo zabytków historycznych, w tym Stonehenge, Tower of London, Zamek w Edynburgu, rzymskie termy w Bath.

Ustrój polityczny

• Konstytucja: Wielka Brytania nie posiada jednej, skodyfikowanej konstytucji. Ustrój opiera się na zbiorze ustaw, prawie zwyczajowym i konwenansach konstytucyjnych.
• Parlament: Dwuizbowy, składający się z Izby Gmin (House of Commons) i Izby Lordów (House of Lords). Izba Gmin jest wybierana w wyborach powszechnych, a jej członkowie reprezentują poszczególne okręgi wyborcze.
• Rząd: Na czele rządu stoi Premier, którym zazwyczaj jest lider partii mającej większość w Izbie Gmin. Rząd jest odpowiedzialny politycznie przed Parlamentem.
• Monarcha: Obecnie panujący monarcha pełni funkcje głównie ceremonialne i reprezentacyjne. Jest głową państwa i symbolem jedności narodowej.
• Partie polityczne: Główne partie to Partia Konserwatywna (Conservative Party) i Partia Pracy (Labour Party). Istnieją także inne partie, jak Liberalni Demokraci (Liberal Democrats) i Szkocka Partia Narodowa (Scottish National Party).
• Symbolika narodowa: Flaga (Union Jack), hymn ("God Save the King/Queen"), personifikacje narodowe (Britannia, John Bull).

Gospodarka

• Rynek pracy: Zróżnicowany, z silnym sektorem usługowym. Londyn jest jednym z najważniejszych centrów finansowych na świecie.
• Branże gospodarki: Usługi (finanse, ubezpieczenia, turystyka), przemysł (motoryzacyjny, lotniczy), rolnictwo.
• Instytucje finansowe: Bank Anglii (Bank of England), Londyńska Giełda Papierów Wartościowych (London Stock Exchange).

Prawo

• Źródła prawa: Prawo stanowione (ustawy Parlamentu), prawo precedensowe (common law), konwenanse konstytucyjne.
• Zarys historyczny: Ewolucja od prawa zwyczajowego, przez Magna Carta (1215) ograniczającą władzę królewską, po współczesny system prawny.
• Prawo w 4 krajach składowych: Anglia i Walia mają wspólny system prawny. Szkocja i Irlandia Północna posiadają odrębne systemy prawne.

Religia

• Główne nurty i wyznania: Chrześcijaństwo jest dominującą religią. Kościół Anglii (anglikanizm) jest kościołem państwowym w Anglii. Występują również inne wyznania, jak katolicyzm, prezbiterianizm (w Szkocji), a także islam, hinduizm, sikhizm, judaizm i buddyzm.
• Zarys historyczny: Kluczowym momentem była Reformacja w XVI wieku i ustanowienie Kościoła Anglii przez Henryka VIII.

Edukacja

• System edukacji: System edukacji w Wielkiej Brytanii jest zdecentralizowany, co oznacza, że Anglia, Walia, Szkocja i Irlandia Północna mają własne, odrębne przepisy oświatowe.
• Szkolnictwo podstawowe i średnie: Obowiązkowa edukacja obejmuje szkołę podstawową (primary school) i średnią (secondary school). Kończy się egzaminami GCSE (General Certificate of Secondary Education).
• Szkolnictwo wyższe: Renomowane uniwersytety o światowej sławie, takie jak Oxford, Cambridge i Imperial College London. Studia są płatne, ale dostępne są systemy pożyczek studenckich.

Społeczeństwo

• Klasy społeczne: Historycznie silnie zakorzeniony podział klasowy, choć obecnie ulega on zatarciu.
• Zróżnicowanie etniczne/narodowościowe: Wielokulturowe społeczeństwo z dużą liczbą mniejszości etnicznych.
• Imigracja: Znaczący wpływ imigracji, szczególnie z krajów Wspólnoty Narodów.
• Mniejszości: Liczne społeczności imigranckie, w tym z Indii, Pakistanu, Karaibów i Polski.

Media

• Prasa: Długoletnia tradycja, z podziałem na gazety jakościowe ("quality papers" np. The Times, The Guardian) i tabloidy (np. The Sun, Daily Mail).
• Radio i telewizja: Publiczny nadawca BBC (British Broadcasting Corporation) finansowany z abonamentu oraz liczne stacje komercyjne (np. ITV, Channel 4, Sky).
• Internet: Powszechny dostęp, dynamiczny rozwój mediów internetowych.

Życie codzienne

• Sport: Ogromna popularność piłki nożnej, rugby i krykieta. Wimbledon to jeden z najważniejszych turniejów tenisowych na świecie.
• Kultura i sztuka: Bogate dziedzictwo literackie (Szekspir, Dickens), teatralne (West End w Londynie), muzyczne (od The Beatles po współczesnych artystów).
• Rozrywka: Puby jako centra życia towarzyskiego, liczne festiwale muzyczne.
• Tradycje i święta: Boże Narodzenie (Christmas), Wielkanoc (Easter), Guy Fawkes Night (Bonfire Night), Boxing Day.
• Kuchnia: Tradycyjne dania to fish and chips, Sunday roast, full English breakfast. Coraz większą popularnością cieszy się kuchnia międzynarodowa.

Sławni Brytyjczycy

• Ludzie nauki: Isaac Newton (fizyk, matematyk), Karol Darwin (twórca teorii ewolucji), Alexander Fleming (odkrywca penicyliny), Stephen Hawking (astrofizyk).
• Ludzie kultury: William Szekspir (dramaturg), J.R.R. Tolkien (pisarz), The Beatles (zespół muzyczny), Alfred Hitchcock (reżyser).
• Postaci historyczne: Królowa Elżbieta I, Winston Churchill (premier w czasie II wojny światowej).
• Ikony kultury popularnej: David Beckham (piłkarz), Freddie Mercury (muzyk).

USA

Geografia

• Stany: 50 stanów, w tym Alaska i Hawaje, oraz Dystrykt Kolumbii (Waszyngton D.C.).
• Regiony: Wybrzeże Wschodnie, Południe, Środkowy Zachód (Midwest), Zachód.
• Podział administracyjny: Stany dzielą się na hrabstwa (counties).
• Ukształtowanie terenu: Bardzo zróżnicowane; od nizin nadbrzeżnych na wschodzie, przez Wielkie Równiny w centrum, po Kordyliery (w tym Góry Skaliste) na zachodzie.
• Klimat: Różnorodny, od umiarkowanego na północy, przez podzwrotnikowy na południu, po suchy na południowym zachodzie i arktyczny na Alasce.
• Środowisko: Olbrzymia różnorodność ekosystemów, liczne parki narodowe (np. Yellowstone, Wielki Kanion).
• Zabytki: Statua Wolności, Mount Rushmore, Biały Dom, Golden Gate Bridge.

Ustrój polityczny

• Prezydent: Głowa państwa i szef rządu, wybierany w wyborach powszechnych co cztery lata.
• Kongres: Dwuizbowy parlament, składający się z Izby Reprezentantów (House of Representatives) i Senatu (Senate).
• Rząd: Rząd federalny, na czele którego stoi Prezydent. Składa się z departamentów kierowanych przez sekretarzy.
• Partie polityczne: Dominują dwie partie: Partia Demokratyczna (Democratic Party) i Partia Republikańska (Republican Party).
• Proces wyborczy i ustawodawczy: Złożony system wyborczy oparty na Kolegium Elektorów. Proces ustawodawczy wymaga zgody obu izb Kongresu i podpisu Prezydenta.
• Symbolika narodowa: Flaga (Stars and Stripes), hymn ("The Star-Spangled Banner"), Wielka Pieczęć Stanów Zjednoczonych, orzeł bielik amerykański.

Gospodarka

• Rynek pracy: Dynamiczny, z dużą mobilnością pracowników.
• Branże gospodarki: Największa gospodarka świata; lider w wielu sektorach, w tym technologicznym (Dolina Krzemowa), finansowym (Wall Street), przemyśle lotniczym i rolnictwie.
• Instytucje finansowe: System Rezerwy Federalnej (Federal Reserve System), Nowojorska Giełda Papierów Wartościowych (New York Stock Exchange).

Prawo

• Źródła prawa: Konstytucja Stanów Zjednoczonych, prawo federalne (ustawy Kongresu) i prawo stanowe.
• Zarys historyczny: Wywodzi się z angielskiego systemu common law. Kluczowe znaczenie ma Konstytucja z 1787 roku.
• Prawo federalne i stanowe: Dwuwarstwowy system prawny. Prawo federalne ma pierwszeństwo przed prawem stanowym w przypadku konfliktu. Każdy stan ma własną konstytucję i system prawny.

Religia

• Główne nurty i wyznania: Dominującą religią jest chrześcijaństwo (głównie protestantyzm i katolicyzm). Istnieje duża różnorodność wyznań. Wzrasta liczba osób niedeklarujących przynależności religijnej. Występują również judaizm, islam, buddyzm i inne.
• Zarys historyczny: Kraj założony przez imigrantów poszukujących wolności religijnej. Pierwsza Poprawka do Konstytucji gwarantuje wolność wyznania i rozdział kościoła od państwa.

Edukacja

• System edukacji: Zdecentralizowany, kontrolowany głównie przez władze stanowe i lokalne.
• Szkolnictwo podstawowe i średnie: Obowiązkowa edukacja obejmuje 12 klas (grades), od przedszkola (kindergarten) do szkoły średniej (high school).
• Szkolnictwo wyższe: Bardzo zróżnicowany system, obejmujący uniwersytety stanowe, prywatne uczelnie (w tym prestiżową Ivy League) i community colleges. Studia są płatne.

Społeczeństwo

• Klasy społeczne: Kwestia "amerykańskiego snu" i mobilności społecznej jest centralnym elementem tożsamości narodowej.
• Zróżnicowanie etniczne/narodowościowe: Naród imigrantów, z ogromną różnorodnością etniczną i rasową.
• Imigracja: Kluczowy czynnik kształtujący społeczeństwo i kulturę Stanów Zjednoczonych.
• Mniejszości: Duże społeczności latynoskie, afroamerykańskie i azjatyckie.

Media

• Prasa: Brak ogólnokrajowego dziennika w europejskim rozumieniu. Do najważniejszych gazet należą "The New York Times", "The Wall Street Journal" i "USA Today".
• Radio i telewizja: Dominacja mediów komercyjnych. Duże sieci telewizyjne (ABC, CBS, NBC, Fox) oraz telewizja kablowa i satelitarna. Istnieje też sektor mediów publicznych (PBS, NPR).
• Internet: Największy rynek internetowy na świecie, z dominującą rolą globalnych gigantów technologicznych.

Życie codzienne

• Sport: Ogromna popularność futbolu amerykańskiego, baseballu, koszykówki i hokeja na lodzie.
• Kultura i sztuka: Światowe centrum przemysłu filmowego (Hollywood) i muzycznego. Liczne muzea i galerie sztuki.
• Rozrywka: Różnorodne formy, od parków rozrywki (Disneyland) po życie nocne w dużych miastach (Nowy Jork, Las Vegas).
• Tradycje i święta: Święto Dziękczynienia (Thanksgiving), Dzień Niepodległości (Independence Day - 4th of July), Halloween, Boże Narodzenie (Christmas).
• Kuchnia: Bardzo zróżnicowana, z wpływami kuchni z całego świata. Popularne dania to hamburgery, hot dogi, steki, indyk na Święto Dziękczynienia.

Sławni Amerykanie

• Ludzie nauki: Albert Einstein (fizyk, pochodzenia niemieckiego), Thomas Edison (wynalazca), Benjamin Franklin (uczony i polityk), Neil Armstrong (astronauta).
• Ludzie kultury: Mark Twain (pisarz), Elvis Presley (piosenkarz), Martin Scorsese (reżyser), Andy Warhol (artysta).
• Postaci historyczne: George Washington (pierwszy prezydent), Abraham Lincoln (prezydent w czasie wojny secesyjnej), Martin Luther King Jr. (lider ruchu praw obywatelskich).
• Ikony kultury popularnej: Michael Jordan (koszykarz), Marilyn Monroe (aktorka), Michael Jackson (piosenkarz).